Verkoop van het kasteel van Corroy-le-château in 2008
Iedereen heeft de „saga van Corroy“ in de pers kunnen volgen. Wat is er precies gebeurd?
Hier volgt het relaas van de direct betrokkene.
Een uitzonderlijk monument
Het kasteel van Corroy in ongetwijfeld een van de meest indrukwekkende middeleeuwse monumenten van ons land. Het verkeert in bijzonder goede staat. Reeds dertig jaar geleden schreef dr. Ubregts, de meest briljante historicus van het kasteel: Wat moet men denken van de uiterst grote en unieke getuigeniswaarde van het kasteel van Corroy? In de hiërarchie der monumenten behoort het tot de categorie van de grote kathedralen. Bovendien is deze burcht, gebouwd tussen 1265 en 1280 door Filips en vervolgens Godfried, graven van Vianden (de eerste was een zoon van Margaretha van Courtenay, prinses uit het Franse koningshuis en zuster van de Latijnse keizer van Constantinopel), altijd door erfenissen en rechtstreekse afstamming sinds 1095 tot aan de familie de Trazegnies in 1809 na de dood van de laatste graaf van Nassau en Corroy, binnen de familie overgegaan. Het kasteel van Corroy behoort dan ook tot het Patrimoine majeur van Wallonië.
Moeilijke erfopvolging
Mijn vader overleed op 11 november 1982 en liet aan mijn moeder, geboren Marie-Claire Nothomb, het vruchtgebruik van zijn bezittingen. Zij overleed op 6 april 2009. Hoewel de erfopvolging nog lang niet aan de orde was, verzochten mijn mede-erfgenamen in juli 1993 zonder voorafgaande bespreking of formele aankondiging om de gerechtelijke verkoop van de blote eigendom en de toewijzing van een notaris voor de verkoop van het gehele erfrechtelijke bezit. Tijdens de gerechtelijke procedure, gevolgd door een hoger beroep, gedurende de periode 1993-2001 deden zich een aantal verrassende wendingen voor. In mei 2001 wees het Hof van Beroep van Luik de door mijn broer en zus voorgestelde notaris van Jette aan ter uitoefening van het discretionair mandaat dat de rechterlijke macht in dergelijke gevallen toekent aan een notaris. Vanaf dat moment waren mijn moeder en ik van mening dat men alleen door de zaak snel af te wikkelen uit deze impasse kon geraken en de onzekerheid weg kon nemen over de lotsbestemming van het monument. Tijdens deze roerige periode konden namelijk geen uitgaven voor de restauratie in overweging genomen worden. Helaas kreeg de beslissing van het Hof van Beroep van Luik, om redenen buiten onze wil, pas rechtskracht in 2008.
Openbare verkoop
Op 29 mei 2008 werd een eerste openbare veiling gehouden. Er werd € 500.000,00 op het kasteel geboden. Er werd door dezelfde notaris een tweede veiling vastgesteld op 26 juni. Op die dag werd aan de Koninklijke Vereniging der Historische Woonsteden en Tuinen van België, op mijn verzoek en handelend onder mijn financiële borgstelling, het bezit toegekend voor een bedrag van € 2.100.000,00. Als gevolg van een hoger bod van een Parijse advocaat waar men later niets meer van gehoord heeft, werd een derde veiling gehouden op 22 september 2008. Terwijl er zich tussen juni en september geen enkele potentiële koper meer aandiende, deed tot ieders verrassing de beroemde Vlaamse kunstenaar Wim Delvoye tijdens deze laatste veiling een bod en werd het kasteel van Corroy aan hem toegewezen voor € 3.300.000,00.
Terugkoop
De volgende dag hoorden wij via verschillende vrienden dat Wim Delvoye, die zich in zijn bewegingsvrijheid beperkt voelde doordat het kasteel en het park op de monumentenlijst staan, bereid was het kasteel aan mij terug te verkopen. Wij voerden pittige onderhandelingen in een moeilijke context die iedereen zich kan voorstellen. Na een briefwisseling werd besloten tot de terugkoop tegen een prijs die aanzienlijk hoger was dan het openbare bod.
Uiteindelijk werd de historische continuïteit van het kasteel niet onderbroken. Op 30 oktober 2008 (midden in de internationale financiële crisis) werd de koopakte door Wim Delvoye om 15.00 uur ondertekend. Maar diezelfde dag om 11.00 uur had hij het kasteel officieel aan mij terugverkocht onder de opschortende voorwaarde van de ondertekening van de koopakte in de namiddag. Met andere woorden, op het moment waarop Wim Delvoye het document bij de notaris ondertekende, werd ik de eigenaar van het kasteel (via een vermogensvennootschap) en dus de opvolger van de onverdeeldheid van onze familie. De partijen kwamen, elk om persoonlijke redenen, overeen dat deze kunstgreep, een „Journée des Dupes“ waardig, tot eind november aan niemand onthuld zou worden. Het behoeft geen betoog dat deze terugkoop mij de twee daarop volgende jaren verplicht heeft om een groot gedeelte van mijn persoonlijke bezittingen te verkopen.
Donatie aan de Historische Woonsteden
Mijn moeder, die vurig wenste dat tijdens haar leven het probleem van het kasteel van Corroy – waar zij haar hele leven aan gewijd had – opgelost zou worden met respect voor het monument en zijn traditie heeft het dan ook gelukkig meegemaakt dat de toekomst ervan veilig gesteld werd. Ik heb haar verteld dat ik het bezit aan de Koninklijke Vereniging der Historische Woonsteden zou schenken, zodat de continuïteit gewaarborgd zou zijn. Deze donatie werd overeengekomen op 19 augustus 2010, anderhalf jaar na het overlijden van mijn moeder, maar volledig volgens haar wens.
Ondertussen werd de vennootschap die het kasteel teruggekocht had, omgedoopt tot „Marquis de Trazegnies - Comte de Nassau SA“. De aandelen daarvan werden door mij aan de Historische Woonsteden geschonken. De wettige eigenaar van het monument draagt een naam waarvan ik hoop dat hij de eeuwen zal trotseren en een eerbetoon blijft vormen aan de graven van Nassau-Dillenburg, heren van Corroy van 1416 tot 1809, en vervolgens aan de markiezen van Trazegnies, „graven“ van Corroy van 1809 tot 2010.
Conclusies
Uit deze droevige geschiedenis kunnen drie conclusies getrokken worden:
a. Ware liefhebbers die zich zonder eigenbelang inzetten voor het erfgoed kunnen altijd morele steun vinden bij mensen die soms uit heel andere dan hun eigen kringen komen.
b. Het wordt hoog tijd dat er wetten aangenomen worden ter bescherming van bezittingen die op de monumentenlijst staan en zeker als het gaat om bezittingen van nationaal belang. De wetgever beschermt landbouwbedrijven, kleine ondernemingen en voorkomt dat beslag gelegd kan worden op salarissen onder een bepaald bedrag. Dit geldt ook voor de voorziening van water en elektriciteit, die als noodzakelijk beschouwd wordt voor het levensonderhoud van abonnees die in financiële moeilijkheden verkeren. Een pronkstuk van het nationale erfgoed dient beschermd te worden tegen verdeling, onroerend beslag of gerechtelijke verkoop. Een kasteel van dergelijke bouwkundige en historische waarde kan niet op dezelfde wijze beoordeeld worden als gangbare activa zoals goud, zilver, muntstukken, roerende zaken, obligaties, grond, bossen, enz. In geval van problemen met betrekking tot een onverdeeldheid, faillissement of ongeschikte verkoop dient op zijn minst het werk van de notaris gecontroleerd te worden door een commissie van juristen en verantwoordelijken van onze historische monumenten, die inspraak dienen te hebben in de voorgestelde oplossingen. Net zoals een curator van faillissementen jurist dient te zijn en kennis moet hebben van het bedrijfsleven of financiële zaken en onder nauw toezicht van de rechters moet handelen, dienen bij een gerechtelijke beslissing over een cultureel bezit de bewakers van ons erfgoed inspraak te hebben en mag het lot niet overgelaten worden aan de absolute en onherroepelijke macht van notarissen zonder enig overleg met hen.
c. Als men de mening toegedaan is dat de Kerk haar interne problemen niet alleen mag oplossen als deze betrekking hebben op derden, dient men consequent te zijn en te erkennen dat historische monumenten of kunstwerken evenzeer toebehoren aan hun eigenaren als aan de mensheid en dat over hun lot daarvan besloten moet worden in overleg met vakspecialisten.
Toekomst
Na mijn overlijden zal de Koninklijke Vereniging der Historische Woonsteden, waarin uiterst vakbekwame mensen wat betreft het erfgoed zitting hebben, er ongetwijfeld over waken dat het kasteel van Corroy zijn aanzien behoudt en door een steeds breder publiek bewonderd kan worden.
Praktische informaties :
Rue de Corroy-le-Château 4
5032 Corroy-le-Château
Voor alle inlichtingen :
La Vie de Château
Tel: 067 21 95 65
Fax: 067 21 95 66
URL: http://www.laviedechateau.be
E-MAIL: info@laviedechateau.be